fbpx

/
Leikhúsið okkar allra

Þjóðleikhúsið er lifandi og kraftmikið leikhús sem á brýnt erindi við fólkið í landinu

 

Þjóðleikhúsið er lifandi og kraftmikið leikhús sem á brýnt erindi við fólkið í landinu. Í Þjóðleikhúsinu eru settar á svið framúrskarandi leiksýningar sem skemmta áhorfendum, ögra þeim, vekja þá til umhugsunar og veita þeim innblástur. Þjóðleikhúsið sýnir fjölbreytt úrval sviðsverka sem er ætlað að höfða til ólíkra áhorfendahópa, með það að markmiði að efla og glæða áhuga landsmanna á list leikhússins og auðga leikhúsmenningu í landinu.

Fjölbreytt verkefnaval

 

Á verkefnaskránni eru að jafnaði ný og eldri innlend og erlend verk, klassískar leikbókmenntir, söngleikir og barnasýningar, sem og sýningar af ýmsu tagi unnar í samstarfi við leikhópa, danslistafólk og listastofnanir. Sérstök rækt er lögð við innlenda nýsköpun og ný íslensk leikverk.

Þjóðleikhúsið leggur einnig ríka áherslu á að efla áhuga og skilning yngri kynslóða á leikhúsinu með sýningum fyrir börn og unglinga og fræðslustarfi. Leikið er á fimm ólíkum leiksviðum í leikhúsinu, en Þjóðleikhúsið sýnir einnig sýningar á leikferðum um landið.

Eflum áhuga allra landsmanna á leikhúsinu

 

Í Þjóðleikhúsinu eru settar á svið framúrskarandi leiksýningar sem skemmta áhorfendum, ögra þeim, vekja þá til umhugsunar og veita þeim innblástur. Þjóðleikhúsið sýnir fjölbreytt úrval sviðsverka sem er ætlað að höfða til ólíkra áhorfendahópa, með það að markmiði að efla og glæða áhuga landsmanna á listleikhússins og auðga leikhúsmenningu í landinu.

Á hverju ári eru um 30 ólíkar sýningar á fjölum leikhússins. Þar afer um tugur nýrra frumsýninga, en að auki sýnir leikhúsið verk frá fyrra leikári ásamt samstarfs- og gestasýningum.

Metnaður á öllum sviðum

 

Fastráðið starfsfólk leikhússins er um 100 manns, en einnig starfa tæplega 200 lausráðnir starfsmenn við leikhúsið á ári hverju. Eru þá ótaldir starfsmenn gesta- og samstarfsverkefna. Í Þjóðleikhúsinu starfar metnaðarfullt sviðslistafólk í fremstu röð ogþar er lögð alúð við að efla innra starf og starfsánægju, með áherslu á jafnréttismál.

Þjóðleikhúsið er eign íslensku þjóðarinnar og um starfsemi þesser fjallað í lögum nr. 165/2019 um sviðslistir.

Stóra sviðið – þar sem töfrarnir gerast

 

Margar af glæsilegustu uppsetningum íslenskrar leikhússögu hafa verið sýndar á Stóra sviði Þjóðleikhússins. Allt frá því að Nýársnóttin eftir Indriða Einarsson var frumsýnd á sumardaginn fyrsta árið 1950 hafa áhorfendur hrifist af eftirminnilegum leiksýningum, stjörnur hafa fæðst á sviði og galdrar leikhússins snert við okkur á einstakan hátt.

Stóra sviðið er útbúið snúningssviði sem enn er notað í dag í nánast óbreyttri mynd. Grunnur hringsviðsins er smíðaður úr járni úr gömlu Ölfusárbrúnni sem endurgerð var árið 1944.

 

Kassinn – ennþá meiri nánd

 

Kassinn er leiksvið sem opnað var árið 2006 á efri hæð hússins við Lindargötu 7 sem í daglegu tali er nefnt Jónshús, eftir Jóni Þorsteinssyni íþróttakennara sem lét reisa það árið 1935 og kenndi þar íþróttir og leikfimi um árabil.

Kassinn ber nefn með rentu endar er hann svokallað “black-box” þar sem hægt er að færa til áhorfendabrekkur.

Kjallarinn – klassabúllan

 

Þjóðleikhúskjallarinn á sér langa sögu og hefur ekki verið einhamur í gegnum tíðina. Nú hefur rýmið fengið kærkomna andlistlyftingu; nýtt færanlegt svið og endurnýjaður tækjabúnaður eru tilvalin vettvangur fyrir afburða afþreyingu.

NÁNAR UM KJALLARANN

Loftið  – tilraunir og nýsköpun

 

Loftið (áður nefnt Brúðuloftið) er nýjasta svið Þjóðleikhússins. Um er að ræða glænýjan vettvang fyrir formtilraunir, rannsóknir og nýsköpun í leikhúsinu.

NÁNAR UM LOFTIÐ

Litla sviðið – barnaleikhús  Þjóðleikhússins

 

Litla sviðið er á neðri hæð hússins við Lindargötu 7 sem í daglegu tali er nefnt Jónshús, eftir Jóni Þorsteinssyni íþróttakennara sem lét reisa það árið 1935 og kenndi þar íþróttir og leikfimi um árabil.

Höfundastarf

Þjóðleikhúsið leggur mikla áherslu á nýsköpun á meðal íslenskra leikritaskálda. Á hverju ári er kallað eftir leikverkum frá íslenskum höfundum. Aðdragandi þess að nýtt íslenskt verk er tekið til sýninga í Þjóðleikhúsinu getur verið með ólíku móti:

  • Leikhúsið kaupir tilbúið verk af höfundi.
  • Leikhúsið ræður höfund til að skrifa fyrir leikhúsið, “verk í smíðum”

Höfundur vinnur þá í samvinnu við leikhúsið að þróun leikverks út frá hugmynd og handritsdrögum sem hann hefur lagt fram. Sjá nánar í samningi Þjóðleikhússins og Rithöfundasambands Íslands.

NÁNAR UM HÖFUNDASTARF

 

Þjóðleikur, námskeið, leikferðir og fleira

 

Þjóðleikhúsið hefur mikilvægt fræðsluhlutverk sem það leysir af hendi með margvíslegum hætti. Fræðsluverkefnið Þjóðleikur hefur verið mikilvægur þáttur í að tengja leikhúsið landsbyggðinni.Reglulega eru haldin námskeið á vegum Þjóðleikhússins, ýmist fyrir leikara eða tæknifólk. Á vegum Endurmenntunar HÍ er einnig boðið upp á námskeið á hverju ári þar sem leikhúsgestir geta kafað ofan í ákveðið leikverk.

NÁNAR UM FRÆÐSLUSTARF

Unga fólkið og leikhúsið

 

Á hverju ári býður Þjóðleikhúsið leikskóla- og grunnskólabörnum á sýningar auk þess sem farið er í leikferðir víða um land til að ná til barna á landsbyggðinni og auka áhuga þeirra og læsi á leikhúsi.

NÁNAR
Þjóðleikhússtjórar frá upphafi
/
1949 – 1972
Guðlaugur Rósinkrans
/
1972 – 1983
Sveinn Einarsson
/
1983 – 1991
Gísli Alfreðsson
/
1991 – 2004
Stefán Baldursson
/
2005 – 2014
Tinna Gunnlaugsdóttir
/
2015 – 2019
Ari Matthíasson
/
2020
Magnús Geir Þórðarson
Þjóðleikhúsráð
Um þjóðleikhúsráð, skv. 5. gr. laga nr. 165/2019 um sviðslistir: “Ráðherra skipar fimm manna þjóðleikhúsráð til fimm ára í senn. Fagfélög innan Sviðslistasambands Íslands tilnefna þrjá fulltrúa en ráðherra skipar tvo án tilnefningar og skal annar þeirra vera formaður. Varamenn skulu skipaðir á sama hátt. Ekki er heimilt að skipa sama aðalmann í þjóðleikhúsráð lengur en tvö samfelld starfstímabil. Þjóðleikhúsráð er stjórnarnefnd Þjóðleikhússins og skulu allar meiri háttar ákvarðanir um leikhúsreksturinn kynntar fyrir ráðinu. Ráðið setur sér starfsreglur þar sem nánar er kveðið á um framkvæmd starfa þess. Þjóðleikhúsráð vinnur með þjóðleikhússtjóra að langtímaáætlun um starfsemi Þjóðleikhússins. Stefna Þjóðleikhússins til þriggja ára og ársáætlun skulu lagðar fyrir þjóðleikhúsráð og ber ráðið ábyrgð á eftirliti með framkvæmd þeirra gagnvart ráðherra.” Þjóðleikhúsráð 2020-2025 er þannig skipað: 
Þjóðleikhúsráð, skipað

1. júlí 2019 til 1. júlí 2023:

  • Halldór Guðmundsson
    formaður, skipaður án tilnefningar
  • Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir
    varaformaður, skipuð án tilnefningar
  • Sjón – Sigurjón Birgir Sigurðsson
    tilnefndur af SAFAS (fagfélögum innan Sviðslistasambands Íslands)
  • Kolbrún Halldórsdóttir
    tilnefnd af SAFAS
  • Þórunn Sigríður Þorgrímsdóttir
    tilnefnd af SAFAS
Varamenn:
  • Jóna Finnsdóttir
    skipuð án tilnefningar
  • Magnús Árni Skúlason
    skipaður án tilnefningar
  • Sigmundur Örn Arngrímsson
    tilnefndur af SAFAS
  • Ragnheiður Maísól Sturludóttir
    tilnefnd af SAFAS
  • María Ellingsen
    tilnefnd af SAFAS
Listrænt teymi Þjóðleikhússins
Magnús Geir Þórðarson
þjóðleikhússtjóri
Hrafnhildur Hagalín Guðmundsdóttir
listrænn ráðunautur
Melkorka Tekla Ólafsdóttir
leiklistarráðunautur
Björn Ingi Hilmarsson
Verkefnastjóri nýrra leikhúsgesta
Gréta Kristín Ómarsdóttir
listrænn stjórnandi Kjallarans og Loftsins
Björn Bergsteinn Guðmundsson
yfirljósahönnuður
Ilmur María Stefánsdóttir
leikmynda- og búningahöfundur
Ólafur Egill Egilsson
leikstjóri og höfundur
Unnur Ösp Stefánsdóttir
leikstjóri, höfundur og leikari
Þorleifur Örn Arnarsson
leikstjóri og höfundur
Byggingarsagan
1873

1873 Hugmyndinni um Þjóðleikhús í fyrsta sinn varpað fram skriflega, svo vitað sé, í sendibréfi sem Indriði Einarsson skrifar Sigurði Guðmundssyni.

1907

1907 Indriði setur formlega fram hugmynd sína um Þjóðleikhús 34 árum síðar, í tímaritinu Skírni, með hugmyndum um stærð hússins og útbúnað, og tilheyrandi útreikningi á kostnaði.

1915

Indriði skrifar í tímaritið Óðin og hvetur enn til þess að ráðist verði í að byggja Þjóðleikhús. Þar segir hann m.a.:Leikhúsið sameinar í sér allar listir í einu, ef það er fullkomnara en við höfum átt að venjast. Það er efsta loft menningarinar í hverju landi.Með þessum skrifum hefst fyrsti kaflinn í sögu Þjóðleikhússins. Eftir þetta leggja margir áhugamenn um leiklist málefninu lið, m.a. með skrifum í blöð. Fremstur í þeirra röð er vinur Indriða, skáldið Einar H. Kvaran, sem skrifar margar skeleggar greinar um ágæti þess að stofna þjóðleikhús.

1919

Leikfélag Reykjavíkur er rekið með miklum blóma á þessum tíma, og setur m.a. upp mörg íslensk verk. Leikfélagið gefur allan ágóða af sýningu Nýársnæturinnar í sjóð til leikhúsbyggingar. En þó áhugann skorti ekki, er enn langt í land með þjóðleikhús. Brautryðjendurnir eru af samtímafólki taldir óraunsæir draumóramenn, og það er almenn skoðun ráðamanna að þjóðleikhús sem myndi kosta ekki minna en 250 þúsund krónur, sé einfaldlega of dýrt fyrirtæki fyrir litla þjóð. Illa gengur að afla fjár, og þykir útséð með að nokkuð verði af framkvæmdum um ófyrirsjáanlega framtíð.

1922

Sú hugmynd kemur upp að fjármagna byggingu þjóðleikhúss með því að láta allan skemmtanaskatt renna til byggingar þess, og standa undir rekstri þess. Hugmyndin var í því fólgin að láta lægri skemmtun styðja hina æðri og þroskavænlegriÞar með verða þáttaskil, því skyndilega er bygging þjóðleikhúss orðin raunhæfur möguleiki. Nokkrir nánustu vandamenn Indriða Einarssonar og Jónas Jónsson alþingismaður gera með sér bandalag um þessa lausn málsins.

1923

Þingmennirnir Jakob Möller og Þorsteinn M. Jónsson bera fram frumvarp um að skemmtanaskattur renni í byggingu þjóðleikhúss og það er samþykkt og lögfest með miklum meirihluta á Alþingi.

1925

Í fyrstu byggingarnefndinni sitja Indriði Einarsson, formaður, Einar H. Kvaran og Jakob Möller. Þeir starfa án launa. Farið er að huga að teikningum hússins, og Guðjón Samúelsson, byggingameistari ríkisins er fenginn til verksins. Frá þessum fyrstu teikningum og til vígsludags eiga eftir að líða 25 ár.

1929

Grunnur hússins er tekinn 1929, en á næstu tveimur árum er húsið steypt upp og gert fokhelt.1932Skemmtanaskattssjóðurinn er tekinn af húsinu til ársins 1941.

1941

Þjóðleikhúsið er hernumið til 1945 og þar geymd ýmis hergögn breska hersins.

1950

Þjóðleikhúsið er opnað formlega.21 ár leið frá fyrstu skóflustungu til vígsludags, en ef frá eru talin þau ár sem allt var í biðstöðu vegna fjárskorts eða hernáms, var byggingatíminn 7 ár.

1989-1990

Stóra salnum er breytt, í stað tveggja áhorfendasvala koma nú einar svalir, sjónlínur áhorfenda og hljómburður er bættur. Leikhúsloftið útbúið.2006-2008Viðamiklar viðgerðir á ytra byrði leikhússins.

2013

Viðbygging við austurhlið leikhússins eykur geymslurými leikmynda og tengir Smíðaverkstæði í kjallara við Stóra sviðið.

2018

Aðgengi fatlaðra að aðalbyggingu bætt með viðbyggingu fyrir lyftu.

2020

Aðstaða gesta, veitingaaðstaða, andyri og Þjóðleikhúskjallari í aðalbyggingu stórbætt. Bætt úr lýsingu, innréttingum og húsgögnum. Byggingin lýst upp að utan. Aðstaðan færð nær upprunalegu höfundaverki Guðjóns Samúelssonar.

Opnunartími miðasölu

Miðasala Þjóðleikhússins er opin:
virka daga frá kl. 14 – 18
um helgar frá 12 – 18
opið til 2o á sýningarkvöldum

Heimilisfang
Hverfisgata 19, 101 reykjavík
Sjá á korti
Sími