Íslensk verk í öndvegi á 75 ára afmæli Þjóðleikhússins og metaðsókn á sýningar
Árið 2025 var árið sem Þjóðleikhúsið fagnaði 75 ára afmæli, íslensk leikritun var í öndvegi og ríkisstjórnin færði leikhúsinu viljayfirlýsingu um langþráða viðbyggingu. Heim, eftir Hrafnhildi Hagalín var fyrsta frumsýning ársins og stuttu síðar blés Stormur ferskum vindum inn á Stóra sviðið þar sem Unnur Ösp og Una Torfa sameinuðu krafta sína. Skólabörn í þúsundatali víða um land, sáu ævintýri Orra óstöðvandi og Möggu Messi um allt land. Lína Langsokkur hertók Stóra sviðið á haustdögum og í kjölfarið frumsýndum við Íbúð 10B eftir Ólaf Jóhann í leikstjórn Baltasars Kormáks.
Síðasta frumsýning ársins var svo hin stórbrotna Óresteia sem leikhúsgestir og gagnrýnendur hafa keppst við að mæra.
Guli dregillinn, ný leikritahátíð hóf göngu sína og Blómin á þakinu heilluðu unga sem aldna á Litla sviðinu. Við tókum á móti þúsundum gesta á menningarnótt og einleikurinn Þetta er gjöf vakti athygli á Litla sviðinu. Jólaævintýri leikhúsálfanna um jólagjöf Skruggu var enn eitt nýja íslenska verkið sem rataði á fjalirnar á afmælisárinu.
Boðið var upp á aðgengilegar sýningar í anda nýrrar stefnu um aðgengi ólíkra hópa. Okkur bættist öflugur liðsstyrkur í nýjum framkvæmdastjóra og mannauðsstjóra og nú hyllir undir nýja Þjóðaróperu.
Loksins nýtt verk eftir Hrafnhildi Hagalín
Fyrsta frumsýning ársins var HEIM, eftir Hrafnhildi Hagalín en leikhúsgestir höfðu beðið lengi eftir verki frá henni. Heim er gráglettið fjölskyldudrama beint úr íslenskum samtíma um það sem kraumar undir niðri, það sem ekki er sagt, en einnig það sem hefði betur verið látið ósagt. Hrafnhildur Hagalín er eitt okkar virtasta leikskáld, en meðal fyrri verka hennar eru Ég er meistarinn, Hægan Elektra og Sek. Magnú Geir Þórðarson leikstýrði frábærum leikhópi í verki sem hreif áhorfendur.
Nánar
Una Torfa og Unnur Ösp sameinuðu krafta sína á Stóra sviðinu
Það blésu heldur betur ferskir vindar þegar söngleikurinn Stormur var frumsýndur í mars. Unnur Ösp leikstýrði kraftmiklum hópi ungra leikara í sýningu sem talaði til ólíkra kynslóða um fyrstu stóru tímamót lífsins. Tónlist Unu Torfa var einnig í aðalhlutverki. Útkoman varð fjörugur og innihaldsríkur söngleikur sem
Vinahópur sem er að útskrifast úr menntaskóla stendur á tímamótum sem eru í senn spennandi og ógnvænleg. Hver er ég og hver vil ég vera? Get ég sagt skilið við fortíðina og byrjað lífið upp á nýtt? Þori ég að taka stökkið og fylgja hjartanu, alla leið?
Tónlistin út Stormi kom út og er aðgengileg á Spotify.
Sterkasta stelpa í heimi tók Stóra sviðið með trompi
Fregnin um komu Línu Langsokks með haustskipunum olli miklu fjaðrafoki og ekki varð tilhlökkunin minni þegar efnt var til leikprufa fyrir börn sem höfðu áhuga á að taka þátt í sýningunni. Sannkallað Línu-æði rann á landann.
Þegar hulunni var svipt af því hver færi með hlutverk Línu hittust „eldri“ Línur og vígðu Birtu Sólveigu Söring Þórisdóttur inn í hópinn. Agnes Wild leikstjóri sýningarinnar hefur fengið mikið lof fyrir stórskemmtilega sýningu og gagnrýnendur mögnuðu upp sannkallað stjörnuregn!
Nú þegar hafa ríflega 25 þúsund leikhúsgestir heimsótt Sjónarhól á 60 uppseldum sýningum. Lína gefur hvergi eftir og verður á fjölunum út þetta leikár og nú er nánast orðið uppselt á sýningar fram í apríl!
Nánar
Barnasýning ársins heillaði alla upp úr skónum
Þriðja íslenska verkið sem frumsýnt var á árinu var Blómin á þakinu. Verkið byggir á dásamlegri bók Ingibjargar Sigurðardóttur og Brian Pilkington sem hefur átt gríðarlegum vinsældum að fagna í áratugi. Sagan af Gunnjónu sem flytur úr sveitinni í borgina og þarf að aðlagast nýjum heimkynnum er undurfalleg og heillandi. Edda Arnljótsdóttir fór á kostum í hlutverki hennar, dyggilega studd af Erni Árnasyni og tveimur ungum leikurum, þeim Degi Rafni Atlasyni og Inga Sóllilja Arnarsdóttir.
Blómin á þakinu var valin Barnasýning ársins á Grímunni.
Allar leikskrár Þjóðleikhússins gerðar aðgengilegar á timarit.is
Í tilefni 75 ára afmæli Þjóðleikhússins var spennandi verkefni ýtt úr vör. Markmiðið er að allar leikskrár Þjóðleikhússins frá upphafi verði gerðar aðgengilegar á timarit.is og vef Þjóðleikhússins. Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn og Þjóðleikhúsið skrifuðu undir samstarfsamning um verkefnið á dögunum. Leikskrárnar verða skráðar, skannaðar og gerðar aðgengilegar á vefnum timarit.is. Þetta er stór áfangi í miðlun leiklistarsögunnar enda eru leikskrárnar fullar af fróðleik og fallegum ljósmyndum.
Örn Hrafnkelsson landsbókavörður, Melkorka Tekla Ólafsdóttir dramatúrg Þjóðleikhússins, Sigríður Jónsdóttir sérfræðingur á Leikminjasafni og Magnús Geir Þórðarson þjóðleikhússtjóri fögnuðu áfanganum.
Skoða leikskrár
Þúsundir skólabarna um allt land hittu Orra óstöðvandi og Möggu
Reglulega býður Þjóðleikhúsið börnum á miðstigi barnaskóla í leikhús. Í ár var boðið upp á glænýja sýningu af Orra óstöðvandi, en hún byggir á geysivinsælum bókum Bjarna Fritzsonar um Orra og vinkonu hans Möggu Messi.
Orri og Magga stóðu sannarlega undir nafni og bókstaflega trylltu skólabörn á miðstigi um allt land. Sýningin sem Vala Fannell leikstýrði var skemmtileg blanda af gríni, spennu og tónlistaratriðum og þar komu JóiPé og Króli sterkir inn með frábæra tónlist. Þau Almar Blær og Selma Rán léku fóru með hlutverk Orra og Möggu og létu sig ekki muna um að skella sér í önnur hlutverk þess á milli. Orri óstöðvandi hlaut Menningarverðlaun barnanna á Sögum.
Nánar
Guli dregillinn haldinn í fyrsta sinn
Það var margt gert á afmælisári Þjóðleikhússins en eitt þeirra verkefna sem við erum hvað stoltust af er Guli dregillinn, ný leikritahátíð þar sem höfundar eiga þess kost að þróa verk sín áfram og fá þau leiklesin í æfðum leiklestri.
Þeir höfundar sem áttu verk á Gula dreglinum voru Hildur Selma Sigbertsdóttir, Friðgeir Einarsson og Kolfinna Nikulásdóttir. Skemmtilegt er að segja frá því að verk Friðgeirs, Nýtt eldhús eftir máli, var valið til enn frekari þróunar og verður sýnt í Kassanum snemma á nýju ári. Það er Björn Thors sem mun leikstýra en leikarar eru Ilmur Kristjánsdóttir, Hilmar Guðjónsson, Salka Gústafsdóttir og Kjartan Darri Kristjánsson. Listrænn stjórnandi Gula dregilsins er Matthías Tryggvi Haraldsson.
Við rúllum aftur út Gula dreglinum í apríl næstkomandi og það verður spennandi að sjá hvað íslenskir leikritahöfundar draga fram í dagsljósið.
75 ára afmælisveisla á Menningarnótt!
Besta afmælisgjöfin var ákvörðun um viðbyggingu
Að loknum sumarfríum opnaði leikhúsið dyrnar aftur síðsumars með því að bjóða landsmönnum öllum í heimsókn í tilefni 75 ára afmælisins. Þjóðleikhúsinu bárust margar fallegar kveðjur en á enga þeirra verður hallað þegar við viðurkennum fúslega að viljayfirlýsing ríkistjórnarinnar um langþráða viðbygginu þótti okkur gríðarlega vænt um.
Logi Einarsson menningar,- nýsköpunar- og háskólaráðherra tilkynnti um viljayfirlýsinguna í afmælisárvarpi. Þar voru einnig viðstödd
Halla Tómasdóttir forseti Íslands, Björn Skúlason, Heiða Björg Hilmisdóttir borgarstjóri Reykjavíkur og Magnús Geir Þórðarson, Þjóðleikhússtjóri.
Kennaraklúbbur Þjóðleikhússins hóf göngu sína
Í vor setti Þjóðleikhúsið af stað Kennaraklúbb fyrir alla kennara þvert á skólastig. Markmið klúbbins er að auka samband og efla samskipti leikhússins við skólastofnanir landsins.
Meðlimir kennaraklúbbs leikhússins fá m.a. send fréttabréf um starfsemina að hausti og í byrjun vorannar, fá aðgang að fræðsluefni og boð á sérsstök kennarakvöld í Þjóðleikhúsinu á haustönn og á vorönn. Á kennarakvöldum kynnast meðlimir starfsemi hússins, fá nánari upplýsingar um þjónustu í boði fyrir ólík skólastig, heyra á erindi frá mismunandi listamönnum hússins, sem og taka þátt í gagnvirku samtali um bætta og betri þjónustu.
Fyrsta kennarakvöldið var ákaflega vel heppnað og áhugasemir kenmarara á öllum skólastigum fjölmenntu í Kjallarann. Næsta kennarakvöld verður haldið í febrúar.
Nánar um Kennaraklúbbinn
Baltasar Kormákur og Ólafur Jóhann sameinuðu krafta sína á nýjan leik
Það gætti strax mikillar spennu þegar tilkynnt var um að nýtt verk eftir Ólaf Jóhann yrð í leikstjórn Baltasars yrði sett upp á Stóra sviðinu. Leikritið Íbúð 10B er ögrandi og meinfyndið verk beint úr íslenskum samtíma. Einn eigenda í glæsilegu fjölbýlishúsi í Reykjavík hefur ákveðið að breyta lúxusíbúð sinni í gistiheimili fyrir hælisleitendur. Nokkrir íbúar í húsinu ákveða að hittast til að leggja á ráðin um viðbrögð við þessari óvenjulegu stöðu.
Íbúðin var frumsýnd í október síðastliðnum og leikhúsgestir voru ekki sviknir af frábærri frammistöðu leikara í krassandi verki. Áhorfendur streyma á sýninguna sem er enn í fullum gangi
Árinu lauk með stórbrotinni sýningu á Óresteiu í Kassanum
Stórvirkið Óresteia var frumsýnt um jólin. Benedicts Andrews er höfundur og leikstjóri verksins en það byggir á þríleik Æskilosar. Frumsýningargestir voru heillaðir og fögnuðu listamönnum vel og lengi með standandi lófaklappi að sýningu lokinni. Í kjölfar frumsýningar hafa fjölmargir áhorfendur deilt lofi um sýninguna á samfélagsmiðlum, m.a. „stórkostlegt listaverk“, „tímamótasýning“ „Stórbrotin“, „sjaldgæfur demantur“, „leikhús eins og það gerist best“, „leikhús á heimsmælikvarða“.
Þjóðleikhúsið teflir fram hópi fimm framúrskarandi leikara sem ögra sjálfum sér á nýjan hátt í krefjandi sviðsetningu. Líkamleg nánd leikaranna, hrá fegurð textans og áhrifamáttur myndmáls og tónlistar bjóða upp á einstaka listræna upplifun.
Fyrsti árgangur útskrifaður úr Leikhússkóla Þjóðleikhússins
Eftir viðburðaríkan vetur þar sem nemendur í nýjum Leikhússkóla Þjóðleikhússins lærðu af hinum ýmsu listamönnum og tæknifólki, sýndu þau uppskeru náms síns í glæsilegri sýningu. Sýningin er unnin að öllu leyti af nemendum með stuðningi kennara og starfsfólks Þjóðleikhússins. Nemendur gengu í öll störf við gerð sýningarinnar; verkefnastjórn, skrif, leikstjórn, sýningarstjórn, ljósa-, hljóð, leikmynda- og búningahönnun, ásamt auðvitað að standa sjálf á sviðinu.
Næsti árgangur nemenda var einnig boðinn velkominn en þeirra ungmenna bíður nú spennandi vetur.
Nánar
Goðsagan um Mídas lifnaði við í reykvískum veruleika
Sóley kemur heim af djamminu um sumarnótt og finnur ókunnugan mann liggjandi meðvitundarlausan við útidyrnar. Hún og faðir hennar ákveða að skjóta skjólshúsi yfir manninn en ekki getur þau órað fyrir afleiðingunum.
Kolbrún Björt Sigfúsdóttir hefur haslað sér völl sem leikskáld og leikstjóri á Bretlandseyjum og víðar allt frá útskrift úr meistaranámi í leikstjórn árið 2013. Hún þreytir nú frumraun sína í íslensku atvinnuleikhúsi sem leikskáld og leikstjóri.
Leikritið Þetta er gjöf (e. This is a Gift) rataði á topplista Women’s Prize for Playwriting árið 2023 og var leiklesið hjá Royal Shakespeare Company í leikritaröðinni „37 Plays“ sama ár. Það var frumflutt hjá Pitlochry Festival Theatre í Skotlandi í sumar og hlaut þar frábæra dóma.
Nánar
Stína stressast hundrað sinnum og færði sig á Stóra sviðið
Sýning Kristínar Þóru Haraldsdóttur, Á rauðu ljósi, hefur vakið mikla athygli og hún hefur gengið fyrir fullu húsi í frá því að hún var frumsýnd í nóvember árið 2023.
Upphaflega ætlaði Kristín Þóra að brúa ákveðið bil sem skapaðist þegar tökum á sjónvarpsseríu var frestað, og sýna í eitt tvö kvöld í Kjallaranum. Sú ákvörðun hefur rækilega undið upp á sig og nú eru sýningarnar orðbnar fleiri en hundrað og eru komnar á Stóra sviðið þar sem Stína sýnir fyrir fullu húsi!
Nánar
Aðgengilegt sýningarhald ruddi sér til rúms
Á árinu bauð Þjóðleikhúsið uppá aðgengilegt sýningarhald af ólíku tagi. Á völdum sýningum var boðið upp á:
- Skynvænt sýningarhald
- Sýningarhald fyrir fólk með sjónskerðingu
- Táknmálstúlkun
- Textun bæði á ensku og íslensku
Skynvænar sýningar eru einkum ætlaðar skynsegin einstaklingum og öðrum sem geta upplifað mikið skynrænt áreiti í leikhúsi.
Í tengslum við skynvænar sýningar er gefinn út sjónrænn sögðuþráður í hefti sem nálgast má rafrænt á heimasíðu leikhússins. Þar er sýningunni og skynáreiti sem hún getur vakið lýst. Gert er grein fyrir hvenær innan sýningarinnar má búast við skynrænu áreiti, svo sem óvæntum hljóðum eða ljósabreytingum, svo hver og einn geti metið hvort sýningin henti þeim og þeirra fólki og get gert ráðstafanir sem henta.
Áfram stelpur! 50 ár frá því að konur breyttu sögunni
Í tilefni þess að 50 ár voru liðin frá því að íslenskar konur breyttu sögunni með því að taka sér frí frá störfum 24. október 1975, var platan Áfram stelpur! flutt í heild sinni í Þjóðleikhúskjallaranum og sagan rifjuð upp. Þátttakendur í dagskránni voru að hluta til leikkonur sem sungu inn á plötuna á sínum tíma. Yngri leikkonur tóku upp merkið og fluttu með þeim eldri lögin af plötunni og sögðuokkur þessa merkilegu sögu sem ekki má gleymast. Tvær sýningar voru settar á dagskrá og seldust strax upp!
Glænýtt jólaævintýri frumsýnt á aðventunni
Laugardaginn 15. nóvember frumsýndi Þjóðleikhúsið Jólagjöf Skruggu – jólaævintýri leikhúsálfanna eftir Melkorku Teklu Ólafsdóttur og Matthías Tryggva Haraldsson. Í leikritinu segir frá leikhúsálfunum Bergrós og Bergsteini sem hafa verið að skottast um Þjóðleikhúsbygginguna allt frá því að leikhúsið var opnað um miðja síðustu öld. Þau hafa fylgst með æfingum, horft á leiksýningar, leikið sér með búninga og leikmuni og heillast af töfrum leikhússins. Nú loksins eru þau tilbúin til að sýna sína eigin leiksýningu!
Saknaðarilmur kvaddi sviðið eftir stórkostlega velgengni
Saknaðarilmur kvaddi fjarlirnar á árinu 2025 eftir einstaka velgengni og sýningartímabil sem spannaði yfir helit ár. Saknaðarilmu sópaði til sín verðlaunum á Grímuhátíðinn 2024 og var meðal annars valin sýning ársins. Alls hlaut sýningin átta Grímutilnefningar. Saknaðarilmur sló í gegn hjá áhorfendum og alls urðu sýningar í Reykjavík um 70 en auk þess var hún sýnd þrisvar sinnum fyrir fullu húsi í Hofi á Akureyri.
Tjalsdvæðinu loksins lokað eftir endalaus hlátrasköll
Gamanleikurinn Eltum veðrið kitlaði hláturtaugar leikhúsgesta á árinu og virtist velgengni sýningarinnar engan enda ætla að taka. Það fór þó á endanum svo að festa þurfti hjólhýsin á krókana, pakka saman fellihýsinum, þurrka tjöldin og segja þetta gott. Hátt í þrjátíu þúsund manns hlógu sig máttlaus af vinahópnum sem vandræðin virtust elta á röndum.
Aðventuvagn Þjóðleikhússins vakti lukku hvar sem hann fór
Líkt og undanfarin ár stóð Þjóðleikhúsið fyrir opnum aðventustundum víða um Reykjavík í desember. Leikarar Þjóðleikhússins fóru þá leikandi og syngjandi vítt og breitt um borgina en í heild urðu sýningarnar meira en tuttugu talsins.
Sýnt var á starfsstöðum Virknimiðstöðvar, í samfélagshúsum, félagsmiðstöðvum, hjúkrunarheimilum og dagdvölum Reykjavíkurborgar. Þjóðleikhúsið hóf að bjóða uppá aðventustundirnar í samstarf við velferðarsvið Reykjavíkurborgar í Covid-faraldrinum. Aðventustundirnar slógu strax í gegn, þær voru færðar inn fyrir dyr þegar höftum létti og þeim stöðum hefur síðan fjölgað stöðugt sem þiggja með þökkum þessa upplífgandi heimsókn í aðdraganda jólanna.
Skipulagsbreytingar og öflugur liðsauki til leikhússins
Í kjölfar skipulagsbreytinga sem hugsaðar eru til að efla Þjóðleikhúsið og sækja fram voru tveir öflugur starfsmenn ráðnir til Þjóðleikhússins. Þóra Gréta Þórisdóttir var ráðin í nýja stöðu framkvæmdastjóra fjármála og rekstrar í nóvember 2025 og Eyjólfur Gíslason var ráðinn mannauðsstjóri en hann kemur til starfa snemma á nýju ári.
Á dögunum voru samþykkt lög frá Alþingi um að ný ópera hæfi starfsemi innan veggja Þjóðleikhússins og einnig var tilkynnt um nýbyggingu með nýju sviði. Skipulagsbreytingarnar gera leikhúsið betur í stakk búið til að mæta þessum spennandi verkefnum og auka skilvirkni.
Ný Þjóðarópera mun taka á sig mynd á næsta ári
Eitt þeirra spennandi verkefna sem eru rétt handan hornsins er mótun nýrrar Þjóðaróperu sem verður undir hatti Þjóðleikhússins. Þegar þetta er ritað er ekki búið að tilkyna hver það verður sem tekur við stöðu óperustjóra en starfsfólk leikhússins bíður spennt og hlakkar til að takast á við þau skemmtilegu verkefni sem hleypt verður af stokkunum undir formerkjum óperunnar.
Fyrrum starfsfólki boðið í heimsókn á aðventunni
Árlega býður Þjóðleikhúsið fyrrum starfsmönnum í heimsókn á aðventunni til að rifja upp góðar stundir. Þessar samverustundir hafa verið einstaklega gefandi og skemmtilegar líkt og í dag þegar fyrrum starfsfólk fjölmennti í Kjallarann, ásamt núverandi starfsfólki.
Sú skemmtilega hefð hefur skapast að rifja upp góðar minningar tengdar ákveðinni sýningu Þjóðleikhússins og að þessu sinni var það uppsetning Kjartans Ragnarssonar á Sjálfstæðu fólki – Bjarti og Ástu Sóllilju frá árinu 1999.
