“...þar búa ekki framar neinar sorgir og þessvegna er gleðin ekki nauðsynleg,
þar ríkir fegurðin ein, ofar hverri kröfu.”

Ein ástsælasta saga Nóbelsskáldsins í nýrri leikgerð Kjartans Ragnarssonar. Heillandi verk um fegurðarþrána, veraldlega fátækt og andleg auðæfi.

Kjartan Ragnarsson hefur áður skapað leikverk upp úr skáldsögum Halldórs Laxness með frábærum árangri, en margir muna áhrifamikla uppsetningu hans á Sjálfstæðu fólki í Þjóðleikhúsinu árið 1999 og leikgerðir hans af völdum hlutum Heimsljóss sem voru frumsýndar við opnun Borgarleikhússins árið 1989, Ljós heimsins og Höll sumarlandsins. Jólasýning Þjóðleikhússins verður uppsetning Kjartans á nýrri leikgerð sem hann hefur gert af Heimsljósi en henni til grundvallar liggur skáldsagan í heild sinni.

Heimsljós, sem kom út í fjórum hlutum á árunum 1937 til 1940, er saga fátæka alþýðuskáldsins Ólafs Kárasonar Ljósvíkings. Í æsku er hann niðursetningur á bænum Fæti undir Fótarfæti en síðar flytur hann til þorpsins Sviðinsvíkur. Alla ævi er hann fátækur, smáður og utanveltu. En engu að síður er skáldið “tilfinníng heimsins, og það er í skáldinu sem allir aðrir menn eiga bágt”.

Heimsljós er margslungið verk. Það er ljóðrænt verk um sálarlíf skáldsins sem þrátt fyrir samúð með meðbræðrum sínum stendur utan við umhverfi sitt, gagntekið þrá eftir einhverju háleitara og æðra en hversdagsleiki brauðstritsins hefur upp á að bjóða. En jafnframt er það samfélagsleg saga um fátækt, kúgun, stéttaátök og drauma um fegurra mannlíf og réttlátara þjóðfélag.

Hilmir Snær Guðnason og Björn Thors túlka persónu Ljósvíkingsins samtímis í sýningunni.

Hér koma sýningardagarnir...

Skáldið og fegurðin ein
- Leikdómur Kristrúnar Heiðu Hauksdóttur um Heimsljós sem birtist í Fréttatímanum 20.janúar.

Heimsljós er falleg og afar sterk sýning.
****
Stórvirki Halldórs Laxness um skáldið Ólaf Kárason er komið á svið í nýrri leikgerð Kjartans Ragnarssonar á Heimsljósi. Viðfangsefnið er velþekkt, Ólafur er strögglandi listamaður á sjálfskipaðri píslargöngu. Barnsleg leit hans að fegurðinni er svo til algjörlega á skjön við raunveruleikann sem hann lifir í. Í Ólafi takast á ástin og meðaumkun fyrir samferðafólkinu og þráin eftir einhverju æðra.
Leikgerðin er vel unnin og nær að mínu mati kjarna sögunnar. Mælska og orðkynngi skáldsins fær að njóta sín og í sýningunni eru dregnar upp sterkar myndir, bæði af ástinni, harminum, átökunum og eymdinni.
Textinn er gullfallegur og meðferð hans einnig, ekki síst hjá „Ólöfunum” tveimur (Hilmir Snær Guðnason og Björn Thors) sem eru eins og einn maður á sviðinu.
Samleikur þeirra var áferðarfallegur og næsta snurðulaus.
Konurnar í lífi Ólafs drífa frásögnina áfram, þær Jarþrúður á Gili sem Ólafía Hrönn Jónsdóttir túlkar svo skínandi vel að maður kemst við og Þórunn í Kömbum sem Vigdís Hrefna Pálsdóttir ljær alla sína mögnuðu orku, þó hlutverk hennar sé ef til vill óskýrast í þessum kvennafans. Þórunn Arna Kristjánsdóttir leikur sakleysingjann Vegmeyju og var samleikur hennar og Björns Thors góður og Svandís Dóra Einarsdóttir var kraftmikil Jóa í Veghúsum. Heimilisfólkið á Fæti undir Fótarfæti leika Guðrún S. Gísladóttir, Lára Sveinsdóttir, Stefán Hallur Stefánsson og Þorsteinn Bachmann og keyra þar á kómík og groddaskap sem heppnast vel.
Piltarnir tveir leika einnig stertimenni í síðari hlutanum, oddvitann og séra Brand sem var í hreint dásamlegu gervi. Pálmi Gestsson var á kunnuglegum slóðum sem Pétur Þríhross og fékk nokkrar hláturgusur fyrir vikið og það gerði einnig Jóhannes Haukur Jóhannesson í hlutverki Jens Færeyings. Hjónin gömlu túlkuðu Arnar Jónsson og Lilja Guðrún Þorvaldsdóttir af látleysi. Nína Ísafold Daðadóttir lék dótturina Möggu og stóð sig fyrirmyndar vel. Erfiðast átti ég með innkomur Sigurðar Breiðfjörð (Ævar Þór Benediktsson), bæði var gervið gervilegt og einhvert undarlegt glott á honum sem mér fannst ekki passa.
Í heildina litið finnst mér Heimsljós Kjartans Ragnarssonar  vönduð og áhrifamikil sýning. Umgjörðin er sterk, ekki síst formfögur og fjölnota leikmynd Grétars
Reynissonar og búningar Helgu I. Stefánsdóttur sem gefa tíðarandann skýrt til kynna. Það er ögrun að lýsa sýningu sem þessa en Halldór Örn Óskarsson leysir
það afar vel. Tónlist Kjartans Sveinssonar fannst mér falleg og smekklega notuð. Það er síst til vansa að sýningin er nokkuð löng. Hún rígheldur athygli leikhúsgesta, það heyrðist að minnsta kosti varla hósti í salnum á sýningunni síðastliðinn laugardag.